Ruwvoer als basis

Laten we bij het begin beginnen. Wat is een paard en hoe vertaald zich dat tot zijn voedingsbehoefte? Een paard behoort tot de herbivoren. Herbivoren worden ingedeeld naar het type plant of het deel van een plant dat ze eten. Een paard eet voor het grootste deel grassen en kruidachtige planten in een grazende positie. Daarom noemen we het een grazer. In tegenstelling tot veel andere herbivoren, is een paard géén herkauwer. Een paard heeft maar één maag. Dit leidt tot zeer essentiële verschillen in foerageergedrag, stofwisseling en voedingsbehoefte.

Spijsverteringsgestel

De fermentatieve vertering van voedsel vindt plaats in de achterdarm (blinde darm en eerste deel van de dikke darm). In de achterdarm worden voedingsstoffen zoals eiwitten en vitamines gevormd. De maag van een paard is erg klein met een inhoud van 5 tot 15 L.  De maag van een paard is niet bedoeld om voedsel in op te slaan om het vervolgens rustig te gaan verteren, zoals een koe dat doet. De paardenmaag dient als doorgeefluik naar de dunne darm. Het voorziet het voedsel van maagzuur om het verteringsproces op gang te brengen. Het maagzuur wordt continu aangemaakt. Door de toevoeging van speeksel, dat het paard produceert bij het kauwen van voedsel,  blijft de zuurgraad op peil. Daarom eten ze heel de dag door kleine beetjes.

 

Foerageergedrag

In de natuur besteed een paard circa 14 uur per dag aan foerageren. Oftewel het zoeken en vinden van voedsel in een gegeven biotoop. Doordat paarden zelf bepaalde eiwitten en vitaminen kunnen aanmaken, zijn ze in staat om te leven van planten die weinig voedingswaarde bevatten. Door hun geavanceerde spijsverteringssysteem kunnen ze er toch veel voedingsstoffen uithalen. Een paard zoekt daarom vooral naar maagdarmvullig en heeft veel behoefte aan vezels. Stengelige grassen en kruidachtige planten vormen de basis van het rantsoen.

Hapje stapje

Door 14 uur per dag te foerageren, worden er vele stappen gezet ondanks dat de afgelegde afstand niet altijd enorm is. Deze beweging bevordert de stofwisseling en spijsvertering. Bovendien houdt dit het zoeksysteem van paarden uren actief. Daarnaast eet het ook van bomen en struiken. Denk daarbij aan bast, knoppen en takken. Dit noemen we browsen. Van al het eten dat een paard tot zich neemt, verzameld het 20% browsend.

 

Voedingsbehoefte

Idealiter zou ik mijn pony’s onbeperkt toegang tot ruwvoer bieden. Maar feit is dat het overgrote deel van de paarden in Nederland te dik is. Daarnaast is het niet gemakkelijk om aan hooi te geraken dat een suikerpercentage heeft van minder dan 7%. Dus moeten we de inname van hooi vaak toch reguleren.

 

Een paard heeft elke dag zo een 1 – 1,5% van zijn lichaamsgewicht aan droge stof nodig. Dat komt over het algemeen neer op circa 1,2 kilo hooi per dag per 100 kilo lichaamsgewicht. Zelf ervaar ik dit als een enorme uitdaging om 24 uur te verdelen. Voorbeeld:

  • Een Shetland pony van 130 kilo mag dus 1,3 tot 2 kilo hooi op 24 uur.
  • Een Highland pony die 400 kilo mag wegen behoeft 4 tot 6 kilo hooi op 24 uur.

 

Slowfeeder

Er zijn verschillende manieren om de inname van hooi te vertragen. De bekendste manier is inmiddels de slowfeeder. Deze is verkrijgbaar in mazen van circa 2, 3 of 4 cm. Een grotere maas heeft geen effect op de inname snelheid. Gezien paarden in de natuur 80% van de foerageertijd in graashouding eten, probeer ik het overgrote deel van het hooi toch laag, onder voorknie hoogte, aan te bieden. Daarnaast verspreid ik regelmatig een hooinetje of snackbal met taken en kruiden op hoogte, zodat ze ook inspanning verrichten tijdens het eten. Het tunnelnet en mini hooinet zijn verkrijgbaar via www.paardeerlijk.nl.

Hay Play

Het gebruik van een Hay Play hooibal is naar mijn idee dé manier om het hapje stapje grazen op een track of in een paddock het beste na te bootsen. Het is wel belangrijk dat de Hay Play makkelijk binnen de omheining blijft. Anders is het voedsel niet meer bereikbaar en staan je paarden zonder. Mijn eigen pony’s werden er met verloop van tijd erg handig in om de bal te sturen. Het ging 80% van de tijd goed om de bal binnen de omheining te houden. De Hay Play hooibal is verkrijgbaar via www.gezondepony.nl

Jessica Vos – Gezonde pony

Snackbal

Een flexibele open snackbal laat zich makkelijk vullen met takken, bladeren en heerlijke kruiden. Dit ‘ruwvoer anders’ kun je verzamelen uit je Paardentuin, eigen tuin of  meenemen tijdens een wildplukwandeling. Mocht je nog niet goed bekend zijn met eetbare planten voor paarden? Dan zijn de wildplukkaarten van Ukies Paddock Paradise of De Oorsprong, welzijn voor paarden een aanrader! Als je echt meer wilt leren over variatie in ruwvoer, ga dan naar de themadag ‘Ruwvoer anders’ van De Blauwe Hengst.

 

Hooiautomaat

Een hooiautomaat is een apparaat waarin je enerzijds hooi op kunt slaan en anderszijds werkt het als hooiruif waaruit je paard kan eten. Middels een tijdklok wordt het hooi verspreid over de dag aangeboden. Zo kun je met 1 tot 2 voerbeurten toch elke 3 uur hooi aanbieden. Bij het kiezen van een automaat is het belangrijk te letten op de eethoogte en de locatie mogelijkheden om het apparaat te plaatsen.

Stroomnetwerk

Werkt het apparaat op batterijen of is het afhankelijk van het stroomnetwerk? In het laatste geval moet een apparaat vaak binnen of aan een gebouw staan.

Eethoogte

Veel hooiautomaten bieden het hooi aan boven de hoogte van de voorknie. Zelf vind ik dit te hoog gezien een paard 80% van zijn eten verzameld in graashouding.

Aantal voerbeurten

Tot slot is het fijn als de hooiautomaat voldoende opslagruimte heeft om je paard(en) minimaal 12 uur van hooi te voorzien. Zo kun je overdag langere tijd van huis of in ieder geval de nacht overbruggen.

Voorbeeld van hooiautomaat